Kórsetilgen ekspoziciyadan keyin kelgen qonaqlar soñǵı jıllardıń eń áhmiyetli xalıqaralıq mádeniy proyektleriniń biri — 2024-jılı Italiyada ótken hám Yevropa jamoatchılığı menen professional ortalıqlarda ulı qızıǵıw oyatqan «Ózbekstan: Shólde avangard» kórmesi menen tanısıw múmkinshiligine iye boldı.
Bul keń qamrawlı kórme proyektı Ózbekstan menen Yevropa ortasındaǵı mádeniy baylanıstıń jarlı körinisi bolıp, ózinde noyob kórkem óner shıǵarmaları, tariyxıy kontekst hám zamanaúy kuratorlıq jantaswların biriktirdi. Ekspoziciyalar eki qalada — Veneciyada, Ka’ Foskari universiteti maydanında (2024-jıl 8-sentyabrgacha) hám Florenciyada, ataqlı Pitti sarayında ótkerildi. Florenciyadaǵı «Jarıq hám reń» bólimi 2024-jıl 16-apreldan 30-iyungacha dawam etti.
Proyekt Ózbekstan Memleketlik kórkem óner muzeyi hám Qaraqalpaqstan Respublikası I. V. Savitskiy atındaǵı Memleketlik kórkem óner muzeyi kolleksiyalarından alınǵan shıǵarmalardı biriktirdi. Olardıń kópshligi birinshi ret shet el tamaşaǵerlerine usınıldı. Kórme eki tematıkalıq bólimge — «Jarıq hám reń» (Florenciya) hám «Forma hám simvol» (Veneciya) bólinip, sol dáwirdegi kórkem izlenisler menen estetikalıq baǵıtlardı ashıp berdi.
Ekspoziciyada Ózbekstan turmısı hám mádeniyatınan ilham alǵan shıǵarmalar ayrıqsha orın aldı. Solardıń ishinde Aleksandr Volkovtıń «Paxta» triptixi «aq altınnıń» óndirilwi — jetistiriw, jıynaw hám tasıw kezeńlerin simvolik túrde súwretlep, paxtanıń el ekonomikasındaǵı hám mádeniy qiyofasındagı ornın kórsetedi.
Kórmeniń mańızlı bólegi rus avangardı wákilleri — Lyubov Popova hám Vera Pestel shıǵarmalarından turdı. Olardıń 1916-jılda jazılǵan kartinaları suprematizm, futurizm hám jańa kórkem ideyalar áserin anıq kórsetedi. Sol sebepli olar «avangard amazonkalari» dep ataladı.
Ekspoziciyanıń eń qımbat bólekleriniń biri — Vasiliy Lısenko shıǵarmaları boldı. Ol óz dáwiriniń eń sirlí súwretshilerinen biri bolıp, Filonov hám Malevich penen baylanıslı. Onıń az ǵana saqlanıp qalǵan shıǵarmaları arasında kórmede kórsetilgenleri ózine xas kórkem hám tariyxıy qımbatqa iye.
Sonday-aq Ózbekstan menen tığız baylanıslı bolǵan Oganes Tatevosyan shıǵarmashılığına da ayrıqsha itibar berildi. Onıń «Meyve rastası» (1928) kartinası Shığıs bazarınıń atmosferasın — reńlerge bay, jarıq hám tirishilikke tolı ortanı anıq súwretlep beredi.
«Ózbekstan: Shólde avangard» kórmesi tek mádeniy waqıya emes, bálki Ózbekstannıń noyob kórkem miyrasın xalıqaralıq deńgeyde tanıtıwda áhmiyetli qadam boldı. Bul proyekt Orta Aziyadaǵı avangard hádisesine jańasha qaraw múmkinshiligin berip, Savitskiy muzeyi kolleksiyasınıń dúnyadaǵı eń iri avangard jıynaqtarınıń biri ekenin jáne bir ret tastıyqladı.